Szlak Tatarski na Podlasiu: gdzie nocować i jak zaplanować trasę
Szlak Tatarski łączy Sokółkę z Bohonikami i Kruszynianami, gdzie stoją drewniane meczety i mizary uznane za Pomnik Historii. Zielony szlak ma 57 km, czyli około 15 godzin marszu, dlatego pieszo jest to wyprawa na dwa dni, a samochodem najważniejsze miejsca można objechać w jeden dzień. Na nocleg najwygodniej wybrać Sokółkę, skąd do Bohonik jest około 8 km.
Tatarska historia Podlasia to meczety, mizary i wsie, w których od XVII wieku mieszkają polscy Tatarzy. Najważniejsze z tych miejsc łączy Szlak Tatarski, a jego zielony, pieszy wariant zaczyna się w Sokółce. Dobrym punktem wyjścia na taką wyprawę są noclegi w Sokółce: z centrum miasta do Bohonik jest około 8 km.
Dwie różne trasy pod jedną nazwą
Pod tą samą nazwą funkcjonują dwie różne trasy: znakowane szlaki piesze oraz szlak kulturowo-przyrodniczy. Przed wyjazdem dobrze jest ustalić, o którą z nich chodzi:
| Trasa | Przebieg | Dla kogo |
|---|---|---|
| Szlak Tatarski Duży, zielony | 57 km: Sokółka, Bohoniki, Kruszyniany | piesi i rowerzyści |
| Szlak Tatarski Mały, niebieski | 19 km: Kruszyniany, Józefowo, Waliły Stacja | piesi |
| Szlak kulturowo-przyrodniczy z certyfikatem POT | Białystok, Supraśl, Krynki, Kruszyniany, Bohoniki, Sokółka i inne miejscowości | zwiedzający samochodem |
Znakowane szlaki piesze opisuje Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej, który jest ich autorem razem ze Stowarzyszeniem Przyjaciół Puszczy Knyszyńskiej „Wielki Las”. Szlak kulturowo-przyrodniczy otrzymał w 2006 r. certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej i obejmuje więcej miejscowości, także poza Puszczą Knyszyńską.
Przebieg zielonego szlaku z Sokółki
Zielony Szlak Tatarski Duży prowadzi przez następujące miejscowości:
- Sokółka, Szyszki i Bohoniki,
- Stara Kamionka, Wierzchlesie i Talkowszczyzna,
- Sosnowik, Nowa Świdziałówka i Górany,
- Nietupa, Sanniki i Kruszyniany.
Według pomiaru na mapie OpenStreetMap trasa ma 56,5 km, jej przejście zajmuje około 15 godzin, a suma podejść wynosi 418 m. To zbyt długi odcinek na jeden dzień marszu, dlatego piesi zwykle dzielą szlak na dwa etapy.
Bohoniki: meczet i mizar
Drewniany meczet w Bohonikach pochodzi z drugiej połowy XIX wieku. Podczas prac prowadzonych w 2006 r. odkryto na nim datę 1873, a świątynia w tym miejscu pojawia się w źródłach od 1717 r. Obok znajduje się mizar, czyli cmentarz muzułmański, z najstarszym zachowanym nagrobkiem z 1796 r. Dane te podaje Narodowy Instytut Dziedzictwa.
W 2019 r. w Bohonikach utworzono pierwszy w województwie podlaskim park kulturowy, który chroni meczet, mizar i ich otoczenie. Meczet jest dostępny dla zwiedzających, jednak godziny otwarcia podawane w różnych źródłach się różnią, dlatego przed przyjazdem najlepiej potwierdzić je telefonicznie u opiekuna.
Kruszyniany: najstarszy meczet w Polsce
Muzułmański Związek Religijny określa drewniany meczet w Kruszynianach jako najstarszy w Polsce. Świątynia powstała po 1679 r., prawdopodobnie w XVIII wieku. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1782 r., a gruntowny remont przeprowadzono w 1846 r. Tutejszy mizar sięga drugiej połowy XVII wieku, a najstarsza inskrypcja pochodzi z 1769 r.
Zasady zwiedzania według strony wspólnoty w Kruszynianach:
- Godziny: od maja do końca września 9:00-19:00, poza sezonem po telefonicznym umówieniu z przewodnikiem.
- Bilety: 15 zł dla dorosłych, 10 zł dla dzieci i młodzieży, 10 zł od osoby w grupie od 20 osób.
- Przed wejściem zdejmuje się buty.
- W środku nie wolno robić zdjęć, słuchać muzyki ani pić alkoholu.
Oba zespoły, czyli meczety i mizary w Bohonikach i Kruszynianach, uznano w 2012 r. za Pomnik Historii. Należą do najcenniejszych miejsc na mapie Podlasia.
Plan trasy z noclegiem w Sokółce
Odległości samochodem są niewielkie. Z centrum Sokółki do Bohonik jest około 8 km, czyli kilkanaście minut jazdy, a do Kruszynian około 37 km, czyli około 45 minut. Wyprawę można zaplanować w jednym z trzech wariantów:
| Wariant | Plan | Nocleg |
|---|---|---|
| Jeden dzień autem | Sokółka, Bohoniki, Kruszyniany i powrót do Sokółki | noc przed wyjazdem albo po powrocie |
| Dwa dni autem | dzień 1: Sokółka i Bohoniki; dzień 2: Kruszyniany i spacer niebieskim szlakiem | jedna noc w Sokółce |
| Cały zielony szlak pieszo | 57 km w dwóch etapach, start w Sokółce | noc przed startem, drugi nocleg i transport z Kruszynian do ustalenia wcześniej |
Przy wędrówce pieszej powrót z Kruszynian trzeba zaplanować przed wyruszeniem, ponieważ szlak nie jest pętlą. W wariancie samochodowym pozostaje czas na spokojne zwiedzanie i obiad.
Jak zachować się w meczecie
Meczety w Bohonikach i Kruszynianach to czynne miejsca modlitwy, a nie wyłącznie zabytki. Podczas wizyty obowiązuje kilka zasad:
- przed wejściem do meczetu należy zdjąć buty,
- obowiązuje cisza i stosowny strój,
- tam, gdzie jest to zabronione, nie robi się zdjęć, na przykład we wnętrzu meczetu w Kruszynianach,
- w razie wątpliwości, do których części meczetu można wejść, najlepiej zapytać przewodnika.
Nocleg na Szlaku Tatarskim: dlaczego w Sokółce
Sokółka jest naturalną bazą wypadową: tu zaczyna się zielony szlak, do Bohonik jest kilkanaście minut jazdy, a w mieście znajduje się także Sanktuarium Najświętszego Sakramentu. Wyprawę na szlak można więc połączyć z wizytą w sanktuarium, którą opisujemy w poradniku nocleg dla pielgrzymów.
W Bakunówce goście mają do dyspozycji pokoje z łazienkami od 150 zł za dobę, a na miejscu działa restauracja z domowymi obiadami. Po dniu na trasie można więc zjeść posiłek i odpocząć w jednym miejscu. Pokoje i ceny przedstawiamy na stronie pokoje do wynajęcia, a przy wyjeździe w kilka osób pomocny będzie poradnik tani nocleg, w którym przeliczamy ceny pokoi na osobę.
Wycieczki mogą zwiedzać meczet w Kruszynianach po niższej cenie biletu, jeśli grupa liczy co najmniej 20 osób. Organizację pobytu takiej wycieczki opisujemy w poradniku nocleg dla grupy, a ogólne zasady wyboru miejsca w tekście jak wybrać nocleg.
Inne miejsca warte odwiedzenia w mieście i okolicy, od Muzeum Ziemi Sokólskiej po Supraśl, opisuje poradnik co zobaczyć w Sokółce.
Nocleg w centrum Sokółki
Pokoje od jednoosobowych po pięcioosobowe i studio, każdy z własną łazienką. Wolny termin sprawdzimy w trakcie rozmowy telefonicznej.
Najczęstsze pytania
Gdzie zaczyna się Szlak Tatarski i ile ma kilometrów?
Znakowany Szlak Tatarski Duży zaczyna się w Sokółce, kończy w Kruszynianach i ma 57 km. Trasa prowadzi przez Bohoniki. Z Kruszynian wychodzi także Szlak Tatarski Mały, który ma 19 km i kończy się w Waliłach Stacji.
Jakim kolorem jest oznaczony Szlak Tatarski?
Duży szlak z Sokółki do Kruszynian jest oznaczony kolorem zielonym, a Mały szlak z Kruszynian do Walił Stacji kolorem niebieskim. Duży szlak jest dostępny także dla rowerzystów.
Czy Szlak Tatarski można pokonać w jeden dzień?
Samochodem tak: z Sokółki do Bohonik jest około 8 km, a do Kruszynian około 37 km. Przejście całego zielonego szlaku pieszo zajmuje około 15 godzin, dlatego lepiej rozłożyć je na dwa dni z noclegiem.
Jaka jest odległość z Sokółki do Kruszynian i Bohonik?
Z centrum Sokółki do Bohonik jest samochodem około 8 km, czyli kilkanaście minut jazdy. Do Kruszynian jest około 37 km, co zajmuje około 45 minut. Są to przybliżone odległości do centrów wsi.
Czy meczet w Kruszynianach można zwiedzać i ile kosztuje wstęp?
Tak, według strony wspólnoty od maja do końca września meczet jest otwarty w godzinach 9:00-19:00, a poza sezonem można go zwiedzać po telefonicznym umówieniu z przewodnikiem. Bilet kosztuje 15 zł dla dorosłych, 10 zł dla dzieci i młodzieży oraz 10 zł od osoby w grupie od 20 osób.
Czy meczet w Bohonikach jest otwarty dla turystów?
Tak, meczet jest dostępny dla zwiedzających. Godziny podawane w różnych źródłach się różnią, dlatego przed przyjazdem najlepiej potwierdzić je telefonicznie u opiekuna meczetu.
Jak się zachować w meczecie?
Przed wejściem do meczetu zdejmuje się buty, a we wnętrzu obowiązują cisza i stosowny strój, ponieważ jest to czynne miejsce modlitwy. W meczecie w Kruszynianach nie wolno robić zdjęć, słuchać muzyki ani pić alkoholu.
Gdzie nocować na Szlaku Tatarskim?
Najwygodniej w Sokółce, gdzie zaczyna się zielony szlak i skąd do Bohonik jest około 8 km. W Bakunówce goście mają do dyspozycji pokoje z łazienkami od 150 zł za dobę oraz restaurację z domowymi obiadami, dzięki czemu po dniu na trasie można zjeść i odpocząć w jednym miejscu.